Hoe maak je een topsubwoofer beter zonder er ook maar één watt bij te stoppen? REL Acoustics geeft het antwoord met de REL No.35 en No.36, die de No.31 en No.32 uit 2022 opvolgen aan de top van de Reference-serie. Het vermogen blijft gelijk, maar versterker en drivers zijn grondig herwerkt.
Zelfde watts, nieuwe versterker
Op papier verandert er weinig: de 12-inch No.35 levert 900 watt RMS, de 15-inch No.36 1.000 watt RMS, net als hun voorgangers. Nieuw is de opbouw, die REL Class AB/D noemt: een stroomkrachtige voeding zoals in een klassieke Class A/B-versterker, gecombineerd met een Class D-eindtrap. Zo wil REL de stroomreserves van Class A/B koppelen aan de snelheid en efficiëntie van Class D. Beide versterkers draaien rond een ringkerntransformator van ongeveer 7,7 kilogram.
“De nieuwe versterkers waren het vertrekpunt”, zegt John Hunter, president en hoofdontwerper van REL. “Toen we hoorden waartoe ze in staat waren, werd duidelijk dat de drivers mee moesten evolueren.”
De 12-inch Pure Carbon Fibre-driver van de No.35 is bijna volledig nieuw, met een gegoten aluminium frame, een stuggere spin en een herziene rand. Daardoor kan de conus volgens REL 12 millimeter verder uitslaan in elke richting dan bij de No.31. Het carbonweefsel gaat bovendien van 6K naar een fijnere 12K-structuur, met 12.000 filamenten per bundel, voor een stillere en beter gecontroleerde conus. REL claimt zelfs dat de No.35 luider speelt dan de vorige 15-inch topper, de No.32.
De 15-inch driver van de No.36 krijgt eveneens het 12K-weefsel en een herziene ophanging voor meer uitslag. De opgegeven ondergrens blijft gelijk aan die van de voorgangers: 17 Hz (-6 dB, in de luisterruimte) voor de No.35 en 15 Hz voor de No.36.
REL No.35 en No.36 passen in bestaande Line Arrays
REL denkt ook aan wie al een Reference-subwoofer heeft. De No.35 heeft exact dezelfde buitenmaten als de No.31: 638 × 435 × 724 mm (b × h × d). De No.36 behoudt de maten van de eerdere 15-inch Reference-modellen: 743 × 541 × 816 mm. Beide passen daardoor in een Reference Line Array, waarin REL meerdere subwoofers verticaal stapelt. Een No.35 combineer je met No.31-exemplaren, een No.36 met een No.32 of No.25.
Wie zijn array wil opwaarderen, hoeft dus niet alles te vervangen. Op de weegschaal zijn beide wel zwaarder geworden: 59 kilogram voor de No.35 en 91,8 kilogram voor de No.36.
Aansluiten en afregelen
De gesloten, naar voren gerichte kasten krijgen twaalf lagen met de hand opgewreven pianozwarte lak. De gebogen vormen zijn volgens REL geïnspireerd op klassieke houten motorboten en op het werk van ontwerper Franco Serblin. Voor de aansluiting is er de High Level-verbinding van REL via Neutrik SpeakOn, die de subwoofer hetzelfde signaal geeft als je hoofdluidsprekers, naast stereo- en LFE-ingangen op cinch en XLR.
Met de meegeleverde Reference-afstandsbediening regel je versterking, crossover, LFE-niveau, fase en de twee parametrische EQ-filters vanuit je luisterplek. De optionele AirShip Direct stuurt zowel High Level- als .1/LFE-signalen draadloos door.
Prijs en beschikbaarheid
Erkende REL Reference-dealers nemen sinds 22 september voorbestellingen aan. Een leverdatum is nog niet bekendgemaakt. Europese prijzen zijn nog niet bekend bij de redactie; voor prijzen en beschikbaarheid in België en Nederland verwijzen we naar Benelux-verdeler HNNY Benelux en de erkende REL-dealers.
